Υδρογεωλογική έρευνα και συνθήκες ύδρευσης του Δήμου Κιλκίς = Hydrogeological research and water supply in the Municipality of Kilkis.

Αναστασία Νικόλαος Πατσακίδου


Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας, η οποία εκπονήθηκε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης το 2022, είναι η έρευνα των υδρογεωλογικών συνθηκών, αλλά και των συνθηκών ύδρευσης του Δήμου Κιλκίς, με σκοπό την αξιολόγηση και πιθανώς, την αναθεώρησή τους. Τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν κυρίως από παλαιότερες μελέτες που πραγματοποιήθηκαν στην ευρύτερη περιοχή, καθώς και από δεδομένα που παραχωρήθηκαν από την Δ.Ε.Υ.Α. Κιλκίς και την Τεχνική Υπηρεσία Κιλκίς.
Η εργασία αποτελείται από εννέα κεφάλαια. Στο πρώτο γίνεται μία εισαγωγή στο θέμα και τον σκοπό της εργασίας, ενώ στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφεται η θέση μελέτης και τα κύρια χαρακτηριστικά της και γίνεται απεικόνιση αυτής σε δορυφορική εικόνα με τη χρήση του προγράμματος  Google Earth Pro. Γίνεται επίσης μία σύντομη αναδρομή στην ιστορία της ευρύτερης περιοχής του δήμου.
Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται πληθυσμιακά στοιχεία του Δήμου Κιλκίς από δεδομένα των απογραφών πληθυσμού της ΕΛΣΤΑΤ, επιχειρείται πληθυσμιακή πρόβλεψη για τις επόμενες τρεις δεκαετίες και επισημαίνεται η απαιτούμενη ποσότητα νερού για την κάλυψη των υδρευτικών αναγκών των κατοίκων του δήμου.
Στο τέταρτο κεφάλαιο αναφέρονται τα γεωμορφολογικά και γεωλογικά χαρακτηριστικά της περιοχής, καθώς και η ζώνη σεισμικότητας στην οποία ανήκει η περιοχή μελέτης.
Στο πέμπτο κεφάλαιο, λήφθηκαν από τις ιστοσελίδες Climpact.gr και Meteo.gr τα κλιματικά δεδομένα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών από τον μετεωρολογικό σταθμό Κιλκίς, για την χρονική περίοδο 2012-2021 και υπολογίστηκε η μέση ετήσια θερμοκρασία, η μέση ετήσια βροχόπτωση και η μέση ετήσια ταχύτητα του ανέμου.
Στο έκτο κεφάλαιο αναλύονται τα υδρογεωλογικά χαρακτηριστικά της περιοχής μελέτης, όπως οι λεκάνες απορροής, το υδρογραφικό δίκτυο, οι υδρολιθολογικές ενότητες και τα υπόγεια υδατικά συστήματα. Βρέθηκε ότι στα τρία κοκκώδη ΥΥΣ (Γαλλικού, Αξιού και Δοϊράνης) υπάρχει  ελλειμματικό ισοζύγιο, λόγω υπεράντλησης. Ερευνώνται επίσης και τα σημεία γεωθερμικού ενδιαφέροντος.
Στο έβδομο κεφάλαιο, γίνεται περιγραφή και ανάλυση των συνθηκών ύδρευσης του Δήμου Κιλκίς, των πηγών, των γεωτρήσεων και των αποταμιευτικών έργων νερού της περιοχής μελέτης. Συμπεραίνεται ότι το δίκτυο ύδρευσης καλύπτει επαρκώς τις υδρευτικές ανάγκες του δήμου, ωστόσο η ΔΕ Πικρολίμνης και οι ορεινοί οικισμοί της ΔΕ Κρουσσών είναι άνυδρες και έχουν κακή ποιότητα πόσιμου νερού. Αναφέρονται έργα βελτίωσης του υφιστάμενου δικτύου ύδρευσης που σχεδιάζονται από τη ΔΕΥΑΚ. Παρατίθενται στοιχεία των δημοτικών γεωτρήσεων και των δημοτικών φραγμάτων. Οι δημοτικές γεωτρήσεις, με διαθέσιμες συντεταγμένες, απεικονίστηκαν σε δορυφορική εικόνα του δήμου.
Στο όγδοο κεφάλαιο, με βάση τα αποτελέσματα των αναλύσεων νερού ανθρώπινης κατανάλωσης του εργαστήριου της ΔΕΥΑΚ, αναλύεται η υδροχημεία των υπόγειων νερών του Δήμου Κιλκίς και η ποιότητα του πόσιμου νερού, ανά Δημοτική Ενότητα. Από τα αποτελέσματα, συμπεραίνεται ότι υπάρχει ανάγκη ελέγχου των γεωργικών πρακτικών και περιορισμού της ανθρωπογενής ρύπανσης. Σε περιοχές όπου το υπόγειο υδατικό δυναμικό είναι περιορισμένο ή/και υποβαθμισμένο, γίνεται εμφανής η ανάγκη στροφής στην εκμετάλλευση των επιφανειακών υδάτων.
Τέλος, γίνεται μία παρουσίαση των συμπερασμάτων της παρούσας εργασίας στο ένατο κεφάλαιο και γίνονται προτάσεις για τη βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων της περιοχής.

The purpose of this Bachelor Thesis, which was conducted at the Aristotle University of Thessaloniki in 2022, is to research the hydrogeological conditions, but also the water supply conditions of the Municipality of Kilkis, with the aim of evaluating and possibly revising them. The information was collected mostly from earlier studies that took place in the region, as well as data provided by the Municipal Enterprise for Water Supply and Sewerage of Kilkis (known as DEYAK) and the Kilkis Municipal Technical Services.
This thesis consists of nine chapters. The first chapter is an introduction, concerning the topic and purpose of the thesis. In the second chapter, the research area and its main characteristics are described and it is displayed in a satellite image, created with Google Earth Pro. There is also a brief overview of the history of the region.
In the third chapter, population data of the Municipality of Kilkis are presented (from the population censuses of the Hellenic Statistics Agency, known as ELSTAT), projections of the population growth for the next three decades are attempted and the required amount of water needed by the residents is noted.
In the fourth chapter, the geomorphological and geological features of the area are mentioned, as well as the seismicity zone to which the study area belongs.
In the fifth chapter, the National Observatory of Athens’ climatic data from the meteorological station of Kilkis, for the period 2012-2021 were obtained from the websites Climpact.gr and Meteo.gr and the average annual temperature, the average annual precipitation and the average annual wind speed were calculated.
In the sixth chapter, the hydrogeological characteristics of the study area, such as the drainage basins, the hydrographic network, the hydrolithological units and the groundwater systems are analyzed. A deficit in the water balance was found in three granular groundwater systems (Gallikos, Axios and Doirani), due to over-pumping. Possible geothermal fields are also investigated.
In the seventh chapter, there is a description and analysis of the water supply conditions of the Municipality of Kilkis, the springs, the wells and the water reservoirs of the study area. It is concluded that the water supply network adequately covers the water needs of the municipality. However, the Municipal Units of Pikrolimni and Krousson (its mountainous settlements) are arid and have poor drinking water quality. Improvement plans of the existing water supply network made by DEYAK are mentioned. Information of municipal boreholes and dams are listed. The municipal boreholes, with available coordinates, were depicted on a satellite photo of the municipality.
In the eighth chapter, based on the results of the analysis of water for human consumption by DEYAK’s laboratory, the hydrochemistry of the groundwater of the Municipality of Kilkis and the quality of the drinking water are analyzed, per Municipal Unit. Based on the results, it is concluded that there is a need to control agricultural practices and limit man-made pollution. In areas where the groundwater is limited and/or degraded, the need to start the exploitation of surface water becomes apparent.
Lastly, the conclusions of this thesis are presented in the ninth chapter and proposals for the sustainable management of the region's water resources are made.

Πλήρες Κείμενο:



Αντωνέλου Α. (2007): Μελέτη Σπηλαιοθεμάτων από το Σπήλαιο Αγίου Γεωργίου του Νομού Κιλκίς: Διερεύνηση των Παλαιοκλιματικών Περιβαλλοντικών Συνθηκών με Χρήση των Σταθερών Ισοτόπων C και O. Διπλωματική Εργασία Ειδίκευσης, Πανεπιστήμιο Πάτρας, 84


αφειάδης, Θ. (2010): Ο υδάτινος κόσμος του Κιλκίς. Έκδοση ΔΕΥΑΚ, 92.

Βαφείδης, Δ. (2018): Στρατηγικό σχέδιο Δήμου Κιλκίς. Μεταπτυχιακή Διατριβή, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.

Βουβαλίδης Κ. (2011): Φυσική Γεωγραφία. Εκδόσεις Δίσιγμα, Θεσσαλονίκη, 158.

Βουδούρης, K. (2015): Εκμετάλλευση & Διαχείριση υπόγειου νερού. Εκδόσεις Τζιόλα, Θεσσαλονίκη, σελ. 653.

Βουδούρης, K. (2016): Υδρογεωλογία Περιβάλλοντος - Υπόγεια νερά & Περιβάλλον. Εκδόσεις Τζιόλα, Θεσσαλονίκη, σελ. 460.

Βουδούρης, K. (2017): Τεχνική Υδρογεωλογία - Υπόγεια νερά. Εκδόσεις Τζιόλα, Θεσσαλονίκη, σελ. 448.

Δ.Ε.Υ.Α. Κιλκίς (2020): Μελέτη Σχεδίου Ασφάλειας Νερού (ΣΑΝ) Δήμου Κιλκίς.

Δήμος Κιλκίς (2015): Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δήμου Κιλκίς 2019 – 2023.

Ειδική Γραμματεία Υδάτων (ΕΓΥ), ΥΠΕΚΑ (2014): Σχέδιο διαχείρισης των ΛΑΠ του Υδατικού Διαμερίσματος Κεντρικής Μακεδονίας (GR10). Αθήνα.

Ειδική Γραμματεία Υδάτων (ΕΓΥ), ΥΠΕΚΑ (2015): Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας των Λεκανών Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Kεντρικής Μακεδονίας (GR10). Αθήνα.

Εχέδωρος, Γ. (2007): Μακεδονία, Ιστορία του Κιλκίς. Κιλκίς, Εκδόσεις Όθων Γραμματικόπουλος.

Εχέδωρος, Γ. (2008): Αρχαία Κρηστωνία (Ιστορίες & Θρύλοι). Κιλκίς, Εκδόσεις Όθων Γραμματικόπουλος.

Ζαχαριάδου, Σ. (2005): Φαινόμενα μερικής τήξης στη ζώνη Stip-Αξιού και στην ομάδα Βερτίσκου Οι ενότητες Πηγής και Καραθόδωρου. Διδακτορική Διατριβή, Τμήμα Γεωλογίας, ΑΠΘ.

Θωμαΐδου, Ε. (2009): Η γεωλογική δομή της νήσου Λέσβου. Διδακτορική Διατριβή, Τμήμα Γεωλογίας, ΑΠΘ.

Κουρτίδου, Σ. (2016): Διερεύνηση της ποιότητας των υπόγειων νερών στα όρια του Δήμου Κιλκίς. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Μάττας, Χ. (2009): Υδρογεωλογική έρευνα στη λεκάνη του Γαλλικού ποταμού. Διδακτορική διατριβή, Τμήμα Γεωλογίας, ΑΠΘ.

Μήτσιος Χ. (2014): Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και Χωροταξικός Σχεδιασμός: Εφαρμογή στην Περιφερειακή Ενότητα Κιλκίς. Διπλωματική Εργασία, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης, ΑΠΘ

Μουντράκης, Δ. (2010): Γεωλογία και γεωτεκτονική εξέλιξη της Ελλάδας. University Studio Press, Θεσσαλονίκη 374.

Μουρατίδης, Θ. (2009): Διαχείριση υδατικών πόρων Νομού Κιλκίς με τη χρήση γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών (G.I.S.). Διπλωματική εργασία, Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, ΑΠΘ.

Μπαλή, Ε. (2016): Ταξινόμηση των ιαματικών πηγών Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας με υδρογεωλογικά, υδροχημικά και γεωθερμικά κριτήρια. Μεταπτυχιακή Διατριβή Ειδίκευσης, Τμήμα Γεωλογίας ΑΠΘ.

Νάστος, Π. (1995): Επίδραση των φυσικογεωγραφικών παραγόντων στο θερμοκρασιακό καθεστώς της Ελλάδος. Διδακτορική Διατριβή, Τμήμα Γεωλογίας, ΕΚΠΑ

Πουλτσάκης. Χ. (2021): Εκτίμηση Πλημμυρικού Κινδύνου Του Γαλλικού Ποταμού - Η Περίπτωση Της Γέφυρας Του Σεβαστού-Αργυρούπολης Της Π.Ε. Κιλκίς. Διπλωματική Εργασία, Τμήμα Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, ΑΠΘ.

Tsoukala, Evangelia S. (1992): The Pleistocene Large Mammals from the Agios Georgios Cave, Kilkis (Macedonia, N. Greece). Geobios 25 (3): 415–33.


ΚΥΑ Δ11/Φ.16/8500/91 (ΦΕΚ Β΄174/26.03.91)

Οδηγία 98/83/ΕΚ του Συμβουλίου της 3ης/11/1998, Παράρτημα Ι, Μέρος Γ´

Υ.Α. Δ17α/115/9/ΦΝ275/07.08.2003 «Τροποποίηση διατάξεων του «Ελληνικού Αντισεισμικού Κανονισμού ΕΑΚ-2000» λόγω Αναθεώρησης του χάρτη Σεισμικής Επικινδυνότητας» (ΦΕΚ 1154/τεύχος Β΄/12.08.2003)

ΦΕΚ Β 218/2004 «Έγκριση Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου ανάπτυξης Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας»

ΚΥΑ Δ6/Β/οικ.5825/30.03.2010 «Έγκριση Κανονισμού Ενεργειακής Απόδοσης Κτηρίων» (ΦΕΚ 407/τεύχος Β΄/09.04.2010)

Ν. 3852/2010 «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης – Πρόγραμμα Καλλικράτης» (ΦΕΚ 87/τεύχος Α΄/07.06.2010)

Υ.Α. 22527/2014 - ΦΕΚ 2997/Β/6-11-2014 «Τροποποίηση της υπ’ αριθμ. 16655/22-12-2006 απόφασης Υπουργού Τουριστικής Ανάπτυξης «Διαδικασία αναγνώρισης ιαματικών φυσικών πόρων» (Φ.Ε.Κ. Β΄1932)»

Διαδικτυακές Πηγές

Δ.Ε.Υ.Α. Κιλκίς: https://www.deyak.gr

Δήμος Κιλκίς: https://www.e-kilkis.gr

ΕΚΒΥ - Διαχειριστικά ΥΠΑΝ / Χαρτογραφικό υλικό: https://www.ekby.gr/Diaxeiristika_YPAN/pages/Maps.htm

Ελληνική Στατιστική Αρχή: www.statistics.gr

Μετεωρολογικά δεδομένα του μετεωρολογικού σταθμού Κιλκίς, 2021: http://penteli.meteo.gr/stations/kilkis/NOAAPRYR.TXT

Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας - Νέος Χάρτης Σεισμικής Επικινδυνότητας Ελλάδας: https://www.oasp.gr/node/87

Σύνδεσμος Δήμων Ιαματικών Πηγών Ελλάδας: www.thermalsprings.gr

Τουριστικός Οδηγός Κιλκίς: www.enjoykilkis.gr

ΥΠΕΚΑ - Εγκεκριμένα Σχέδια Διαχείρισης ΥΔ10: http://wfdver.ypeka.gr/el/management-plans-gr/approved-management-plans-gr/gr10-approved-gr

CLIMPACT-GR - Meteorological data time series (Daily - UTC) – kilkis: https://climpact.gr

HELIX - Όρια Δήμων (Καλλικράτης) – Datasets: https://hellenicdataservice.gr

MeteoScope (noa.gr):



Αrchive.org (2005) - O Γαλλικός ποταμός ζει μέρες υδάτινης δόξας (kathimerini.gr): https://web.archive.org/web/20111211161846/http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_219859_07/06/2005_146248

Eidisis.gr (2012) - Παλαιοντολογικό Μουσείο από τα ευρήματα του Σπηλαίου https://www.eidisis.gr/politistika/palaiontologiko-moyseio-apo-ta-eyrimata-toy-spilaioy.html

Eidisis.gr (2021) - Το Ξινό Νερό του Μεταλλικού: https://www.eidisis.gr/arthrografia/to-ksino-nero-toy-metallikoy.html

Maxitis.gr (2021) - Θ. Βαφειάδης: «Επείγοντα εποχικά θέματα του δήμου Κιλκίς που θέλουν άμεση αντιμετώπιση»:


Εισερχόμενη Αναφορά

  • Δεν υπάρχουν προς το παρόν εισερχόμενες αναφορές.